Godziny otwarcia:

sezon zimowy: (od 16 X do 30 IV ) od wtorku do soboty: 9.00 - 15.30
                                                                  niedziele i święta: 13.30 - 15.30 (ostatnie wejście o 15.00) 

       sezon letni: (od 1 V  do  15 X)   od wtorku do soboty: 9.00 - 16.30 

                                                                 niedziele i święta:  13.30 - 16.30 (ostatnie wejście o 16.00)

 copyright © 2001 - 2022 MAGNUM Bartosz Cebula & Muzeum Diecezjalne w Sandomierzu

Muzeum Diecezjalne w Sandomierzu

www.domdlugosza.sandomierz.org

15 lutego 2022

     W zbiorach Muzeum Diecezjalnego zachował się cenny przykład Elementarza zatytułowanego: „Nauka ku czytaniu pisma polskiego z figurami. Przyłożone są nabożne modlitwy i psalmy”. Zachowany w Sandomierzu druk powstał w końcu XVI lub na początku XVII w., w drukarni Jana Karcana w Wilnie. Druk ten zachował się we fragmentach obejmujących część karty tytułowej, dziewięć całych stron (przy ośmiu stronach arkusz nie rozcięty) oraz sześć fragmentów stron.

 

     Elementarz pozwala zapoznać się ze stosowaną w tamtym czasie metodą nauki czytania i pisania – w zachowanych kartach po literach dużych i małych (całość złożona jest kilkoma krojami czcionek – majuskuła i minuskuła gotycka), następują sylaby służące w nauce zgłoskowania, a po nich teksty modlitw: „Psalm Dawidów 130”, „Pozdrowienie Panny Mary[iey], „Modlitwa Pańska”, „Przeżegnanie stołu” oraz Psalm 50 i Psalm 51. Karty obwiedzione są ramkami. Nauka oparta była na metodzie analitycznej, czyli podczas nauki czytania składano sylaby z poprzednio poznanych liter alfabetu, a dopiero z nich całe wyrazy i zdania. Do naszych czasów przetrwało niewiele elementarzy z tego czasu, z większości z nich, podobnie jak z sandomierskiego zabytku, zachowało się niewiele kartek.

 

     Fakt nauczania języka polskiego w szkołach parafialnych jest potwierdzony już w XV w. Językiem polskim posługiwano się w szkolnictwie XIV i XV w. jako pomocniczym przy nauce łaciny. Za twórców elementarzy polskich uważani są Jakub Parkosz z Żórawicy (zm.1455) i Stanisław Zaborowski (zm. 1530), którzy ustalili i uporządkowali dźwięki polskie oraz oznaczające je litery. Najstarszym ze znanych, zachowanym w całości, jest odnaleziony przez Jana Pirożyńskiego elementarz poznański z 1556 r. „Nauka ku czytaniu dziatkom małym pisma polskiego” został wytłoczony w Poznaniu w oficynie Piotra Sextilisa. Z 1570 r. pochodzi elementarz „Nauka krótka ku czytaniu pisma polskiego” wydana drukiem w Królewcu około roku 1570. Elementarz ze zbiorów Muzeum Diecezjalnego ma układ treści podobny do elementarza wydanego we Lwowie w 1599 roku.(opr. U. Stępień)

 

Elementarz będzie eksponowany do końca kwietnia.

 

 

        

 

 

 

                                 Ku czytaniu pisma polskiego                                  Cenny zabytek z kolekcji Muzeum Diecezjalnego 
na Dzień Języka Ojczystego